De thermometer is kapot. De batterijen zijn leeg. Je bent halverwege het koken van het avondeten of verzorgt om 2 uur 's nachts een ziek kind, en er is geen werkende thermometer te vinden. Wat doe je dan?
Je improviseert - maar wel met een paar duidelijke beperkingen.
Gerelateerde artikelen:
Kun je een vleesthermometer gebruiken om je eigen temperatuur te meten?
Kun je een vleesthermometer gebruiken voor het maken van snoep?
Een draadloze vleesthermometer gebruiken
Kun je de temperatuur echt controleren zonder thermometer?
Ja en nee. Je kunt een ruwe schatting maken, maar je krijgt er geen betrouwbaar getal mee. De meeste thuiskoks en ouders hebben dit weleens gedaan. De echte vraag is niet of het mogelijk is, maar of het betrouwbaar is. Deze trucs komen van pas als het nodig is. Maar als je vaak de temperatuur meet - voor je gezondheid of tijdens het koken - geef dan wat geld uit aan een echte thermometer.
|
Wat je controleert |
Methode |
Nauwkeurigheid |
Wanneer je een thermometer nodig hebt |
|
Koorts bij mensen |
Rug van de hand op voorhoofd / nek |
60-70% |
Baby's jonger dan 3 maanden, iedereen die verward is of een stijve nek heeft |
|
Biefstuk |
Aanraaktest / vingertest |
70-80% |
Gehakt of als je het aan jonge kinderen serveert |
|
Kip / gevogelte |
Snijd het open en controleer het vleessap |
50-60% |
Altijd - onvoldoende gegaard gevogelte is gevaarlijk |
|
Frituurolie |
Bellen van een houten lepel of de kleur van een broodblokje |
70-85% |
Snoep maken |
|
Water voor gist |
Pols-/elleboogtest |
75% |
Babyvoeding |
Hoe weet je of je koorts hebt zonder thermometer?
Vergeet wat je in films ziet. Dit zijn betere manieren.
Methode #1: De voorhoofdtest met de rug van je hand
Gebruik de rug van je hand, niet je handpalm. De huid op je handpalm wordt eeltig en minder gevoelig. De rug van je hand blijft gevoeliger voor kleine temperatuurverschillen. Voel eerst aan je eigen voorhoofd en daarna aan dat van de ander. Voelt diens voorhoofd merkbaar warmer aan? Dat is je eerste aanwijzing.

Methode #2: De nek- en borsttest
Je voorhoofd kan je misleiden. De nek onder het oor of de borst is een betere plek. Wanneer koorts begint, zetten bloedvaten vlak onder de huid uit om warmte af te geven. Daardoor kunnen de nek en romp soms warmer aanvoelen dan het voorhoofd.

Methode #3: Let op een rode huid, glazige ogen en koude rillingen
- Rode wangen of rode oren - alsof diegene net een sprintje heeft getrokken terwijl die stilzit.
- Glazige ogen - niet huilerig, maar gewoon een beetje glanzend en afwezig.
- Rillen, zelfs onder een deken. Het lichaam probeert warmte op te wekken voordat de koorts piekt.

Methode #4: Let op ongewoon gedrag
Een baby die normaal gesproken lacht, maar nu alleen maar voor zich uit staart. Een peuter die zijn favoriete tussendoortje weigert. Een volwassene die op de keukenvloer wil gaan liggen in plaats van naar de bank te lopen. Dat zegt meer dan welke voeltest ook. Raadpleeg voor meer gedetailleerde informatie over wanneer je medische hulp moet zoeken de NHS-gids over koorts bij volwassenen.
Methode #5: Tel de ademhalingen
Koorts versnelt je hartslag en ademhaling. Tel 15 seconden lang de ademhalingen terwijl diegene rust. Vermenigvuldig dat aantal met vier. Als de ademhaling veel sneller is dan normaal voor die persoon (meer dan 20 ademhalingen per minuut in rust voor een volwassene), denk dan aan koorts.
Hoe controleer je of vlees gaar is zonder thermometer?
Dit hangt helemaal af van het vlees dat je bereidt.
Voor biefstuk en lamskoteletten
Druk met je vingertop op het midden van het vlees. Vergelijk daarna hoe dat aanvoelt met het zachte deel van je handpalm onder je duim.
- Raak met je duim je w wijsvinger aan. Voel de spier onder je duim; zo voelt rood vlees aan.
- Duim tegen middelvinger - medium-rare.
- Duim tegen ringvinger - medium.
- Duim tegen pink - doorbakken.
Het is niet perfect, maar na twee of drie keer krijg je er handigheid in.

Voor kip, kalkoen en varkensvlees
Hier worden mensen niet voor niets nerveus van. Gevogelte moet vanbinnen 74 °C zijn. Je kunt die temperatuur niet zien. Maar als je geen andere keuze hebt:
Snijd in het dikste deel - de borst of dij. Trek het vlees met twee vorken uit elkaar.
- Kip is waarschijnlijk gaar als: het vlees helemaal wit is (zonder roze delen), het sap helder is (niet roze of rood) en de vezels makkelijk uit elkaar gaan als je eraan trekt.
- Kip is niet gaar als: er nog roze delen bij het bot zitten, het sap roodachtig is of het vlees glibberig of taai aanvoelt.
Het probleem: sommige kip blijft lichtroze, zelfs als ze helemaal gaar is (vooral als ze aan de lucht gekoeld is of van een jonge vogel komt). Deze methode is dus riskant. Bij gemalen gevogelte moet je nooit gokken. Gebruik in plaats daarvan een vleesthermometer. Gaar het tot het overal dampend heet is en een stevige structuur heeft.

Hoe controleer je de olietemperatuur zonder thermometer?
Je maakt gebakken kip of donuts. Geen suikerthermometer. Wat doe je?
De houtenlepeltest
Steek het handvat van een schone houten lepel in de olie. Als er meteen kleine belletjes rond het hout ontstaan en langzaam opstijgen, is de olie ongeveer 350°F - perfect voor de meeste frituurgerechten. Geen belletjes? Te koud. Heftige, snelle belletjes en rook? Te heet.

De test met het broodblokje
Laat een blokje witbrood van één inch in de olie vallen. Meet de tijd met je telefoon of tel gewoon.
- Duurt 60 seconden om goudbruin te worden: 350°F. Goed voor gebakken kip, vis en donuts.
- Duurt 40 seconden: 365°F. Goed voor friet.
- Duurt 20-30 seconden: 380°F+. Dat is heet - prima voor kleine stukken zoals tempura, maar riskant voor grotere stukken die aan de buitenkant verbranden voordat ze vanbinnen gaar zijn.
Eén waarschuwing: olie blijft warmer worden terwijl je kookt. Controleer de temperatuur opnieuw tussen de porties door.
Hoe controleer je de watertemperatuur zonder thermometer?
Water is veiliger dan olie, omdat water je niet zo snel verbrandt.
Water van 100-110°F
Spat een paar druppels op de binnenkant van je pols. Het moet warm aanvoelen - als badwater - maar niet zo heet dat het prikt. Als je niet kunt bepalen of het warm of heet is, is het te heet voor gist en voor een baby.
Water van 140-212°F
Houd de bodem van de pan in de gaten.
- Kleine luchtbellen blijven aan de bodem kleven: ongeveer 160-170°F.
- Middelgrote luchtbellen beginnen op te stijgen, maar bereiken het oppervlak niet: ongeveer 180-190°F.
- Luchtbellen die aan het oppervlak uiteenspatten, maar het water kookt niet rollend: ongeveer 190-205°F.
- Een rollende kook - overal grote, aanhoudende luchtbellen: 212°F op zeeniveau.

Samenvatting
Nog één laatste opmerking. Deze methoden bestaan omdat thermometers op de slechtst mogelijke momenten kapotgaan. Het is handig om ze te kennen. Maar als je meer dan één of twee keer per jaar de temperatuur zonder thermometer controleert - koop dan een extra thermometer. Leg er een in de keukenla en een in het medicijnkastje. Je toekomstige zelf zal je dankbaar zijn.













Delen: